misc/class
lib/jquery_pnotify, lib/moment, lib/lodash, misc/notification, misc/social, site/engine
$._social.__cfg = {"init":[{"service":"basic"},{"fb_app_id":"556076531075995","service":"fb"},{"vk_app_id":"3235940","service":"vk"},{"service":"twi"}],"like":[{"service":"fb"},{"service":"vk"},{"via":"GonzoKZ","channel":"GonzoKZ","hash_tag":"","service":"twi"}],"twi":{"like_count":"vertical"},"fb":{"like_layout":"box_count"},"vk":{"like_type":"vertical","like_fixed":true}}; window._SiteEngine = new classes.SiteEngine( { user_id: 0, controller: 'Blog', action: 'page', content_css_version: '1432482607', social_enabled: 1, custom: []} ); (function($){ var GA_ID = "UA-36321844-1"; function gaTrackPageview() { var gaJsHost = (("https:" == document.location.protocol) ? "https://ssl." : "http://www."); var src = gaJsHost + "google-analytics.com/ga.js"; $.getScript(src, function(data, textStatus) { var tracker = _gat._getTracker(GA_ID); tracker._trackPageview(); }); } $(document).ready(function() { gaTrackPageview(); }); })(jQuery);
Интернет-журнал «Культура и общество»
Войти через:
Комментарии
Abdussomad Abdussomad10:50 Все, что вы хотели знать о хиджаме (+18) Ассаляму алейкум уа рахматуЛлахи уа баракятух уважаемые читатели сайта !Рекомендуем записаться к нам на консультацию в «Центр Восточной Медицины и коррекции позвоночника», где вас обследуют наши специалисты, и назначат вам процедуры, для лечения вашего организма. Наш «Центр Восточной Медицины и коррекции позвоночника» предлагает вам, пройти лечение и профилактику вашего организма, и победить вашу болезнь, с дозволения Аллаха.Наши цены удивят вас и обрадуют, а качество работы наших опытых мастеров сотрудников не оставят вас неравнодушными. На этом всё, и напоследок советуем вам посетить наш Центр Восточной Медицины, и Наши специалисты примут вас и проконсультируют. Мы находимся, в городе Алматы, улица Райымбека 212 А/7, угол Розыбакиева (остановка Оптовка).Мы работаем без выходных: с 10:00 – 19:00, кроме Пятницы: с 15:00 – 19:00. Обед: с 13:00 – 15:00. Наши контакты: 8 707 910 28 47, 8 702 910 28 47, 8 727 2 317 11 71Наш Instagram: https://www.instagram.com/hijama_center/ ;Наш ВК - https://vk.com/hijama_center ;Для отзывов ВК - https://vk.com/topic-167878483_39246076Наш Фейсбук – https://www.facebook.com/Hijama.center212Наш Ютуб - https://www.youtube.com/channel/UCsnN5vwiWzNAY_GADhTlg0A/?sub_confirmation=1
Степан Ковалев01:51 10 мотивирующих цитат Абая этом плане (интересно чтобы ответил Абай на рабты Энгельса и Маркса )... ведь вроде они как раз В одно время жили ... неушто Абай не читал Маркса (или попросту -не восприянл всерьез ?!- А ведь Мы и наши Прадеды Комунизму отдали 75лет вроде)...Интересно конечно чтоб он сейчас сказал (уже обернувшись на опыт СОВКА ...) - Я могу лиш предположить ... Но Егобы весже это както да Озадачило ..." вероятнее подумалбы - А МОЖЕТ И ВПРАВДУ - В Обмене БУСАМИ есть чтото негативное и порочное (рас ШЯС ВСЯ Экономика мировая Зависить -Он НЕ СУШЕСТВУЮШЕГО ресурса (т е Трансизного ресурса -Который еше и обеспечавается "МАЛО ЧЕМ "- вошем -Я думаю (точнее предполагаю ) что Абай и не мог представить даже -как Будет Вобше работать Мировая экономика сейчас (что такие- будут взаимо расчеты, И Взаимо зависимости )
С нами
Сейчас online
А также 827 гостей

Иесін жоқтаған Майлыаяқ

с нами с 21 августа 2016

    Үлкендігі кішігірім тайшадай қара төбет құдайдың құба жонында салдыртып келе жатыр. Қайдан шықты, қайда барады оны иттің өзі білмесе білетін жан жоқ екендігі талассыз. Ара-тұра тоқтай қалып танауын көкке көтеріп кең тыныс алады. Сонан соң сапарын онан әрі жалғайды. Күн көкжиекке жақындап барады. Асығу керек, әйтпесе түнде түртінектеп жүріп..

    Оны қайдан таппақ. Ит санасында найзағадай жарқ еткен осы оймен қанаттас шегі шұрылдап ас қазаны сағзи жөнелген иесі қайтыс болғаннан кейін мергеннен кетіп қалғаны содан бері оған арнайы сорпа-суан әзірлеген құдайдың құлы болмағаны иттің есіне түскен.

     Өлмегенге өлі балық дегендей өзі тентіреп барған. Ауылдардағы үйшікте тұратын иттердің тамағына тартып ішіп өзек жалғаумен жүр еді. Сонысында бұл жұрт көп көргендей ме әйелдер жағы қарғап-сілеп, итаяққа бас қойған. Мұны қолдарына түскен әлденелер мен лақтыратын.

     Олардың жарасы бұған жеңіл еді. Азу тісін ақситып «ыр-р» ете түскен де үйлеріне жып беретін. Ал еркектер болса айыр ала жүгіретін. Бүйіріне айыр қадатып бұл ақымақ па, тамақтан өліп пе, табанын жалтырататын. Келесі бір аулада жылы-жұмсаққа бас қойған күшікті қағып жіберіп, іске кіріскені сол еді.

     Әлдекім мылтықпен атып қалғаны. Сол сәт көрші үйлерден ата шыққан адамдар мылтық иесіне дүрсе қоя беріскен. Олардың не деп уласып-шуласып жатқанын бұл қайдан ұқсын. Гүрс етіп мылтық атылған сәтте, бұл ауладан ата шығып қара үзген. Сол түні бұл ауылдан аулақ кетіп, биік бір төбенің басына шығып көз жасы көлдей болып ұлыған.

     Мұнысы шыбын жанын аман сақтаған жаратушы иеге деген алғысы ма, жалбырыну ма кім білсін?! Таң ата жолға шыққан. Содан қос бүйірі қабысып, тілі салақтап салдыртып келе жатқанына екінші күн.

     Жолда бірде –бір ауылға соқпады. Біріншіден, төрт аяқты бауырларының сорпа –суанына ортақтасам деп итше ырылдасқысы келмесе, екіншіден, жыны түссе, төрт аяқты бұл түгіл екі аяқты бауырларының жоқтауын асырудан тайынбайтын қатыгез адамдардың қаһарынан қорыққан. Іші шұрқырап әкетіп барады.

    Тамақ тауып жемесе болмайтынын ұғынған ол шілікке бұрылды. Онысы қоян кездесе ме екен деген дәмесі еді. Кездескен күнде оны ұстап алуды кенет оның көзі мұны көріп ініне жып берген үлкен тышқанға түскен.

    Әп - сәтте-ақ інді қазып, оның ішіндегі тышқандарды жеп, аз-маз тыныстаған ол қырға көтерілді. Айнадай жарқырап жатқан көлді көргенде, тағы да марқұм иесі- иесіне еріп, осы ауылға келгендері өзінің шөлдеп-көлден су ішкені есіне түскен.

     Қара төбет иесі түскен көл маңындағы төңірегі дәрі сасыған үйді бірден тапты. Тек содан кейін иесінің ат басын бұрған үйін таба алмай көп сандалды. Енді ол жанындағы үйлердің маңайын тұтқасын иіскей бастаған. Шамы сөніп тұрған үйдің ауласынан , ақыры, іздеген иісін тапқандай еді.

     Жерді иіскеп отырып, сыртқы есігі жоқ бір үйдің дәлізіне келіп кірді. Тұтқаны иіскеп еді іздеген иесі аңқып тұр. Қуанғанынан ол қатты қыңсылап, есікті сояудай тырнақтарымен тырналай бастады. Есік ашқан Аман қаға-маға ішке еніп келе жатқан итті көргенде, Алтыбай кереуетінің астына жып берген.

    Дірілдеп- қалтырап қорықаннан үні шықпай қалған ол. Қандыбайға жан-жағынан сауал жауып оның аяғына басын қойып құйрығын бұлғаңдатып жатқан қара төбетке қызыға қарап тұрған балаларды көріп, ішін әлдебір беймәлім қызғаныш меңдеген.

     Балаларға жақын келген ол иттің көзінен еденге тамып жатқан жасты көргенде жаңа ғана таласа –тармаса Қондыбайға сауал қойып жатқан балалардың бір сәтте неге үнсіз қалғанын ұғынды. Қондыбайға көзі түскен ол ойын ерекше толқып тұрғанын аңғарды. Әлден соң Қондыбай тамағын кенеп балалардың назарын өзіне аударды.

     Сонан соң менің сендерге айтып жүретін Майлыаяғым осы деген баяу үнмен. Майлыаяқтың көкірегін ақыр соңында кіші иесін іздеп тапқанына тек итке ғана тән тасқынды қуаныш меңдеген. Көзінен жас болып тамшылай аққан сол қуаныш еді. Қондыбай болса мұны мойнынан құшақтап:

    «Майлыаяғым –ау, осыншама ұмыттың ба?»- деп еркелете бастаған. Ал Майлыаяқ үлкен иесінің өзін әлдекімге де қарғы бауынан жетектетіп жібергенін үнемі қолқаны атар әлдебір иістен арылмайтын ол мұны шарбақтың қадасына байлап қойды. Ара-тұра тамақ беретін. Бұрынғы иесін, сахара төсін сағынған бұл түн баласы жақ жаппай ұлумен шығатын. Мұндайда бірде үй иесі, бірде әйелі үйден ата шығып, әлденелерді айғалай айтып кейде тіптен ала жүгіретін.

    Салып -салып қалып, жат деп үйге енетін. Сол түні де бұл қатты ұлыған. Қолына таяқ түспеді ме, мұны қысқа шыбықпен ұра берген де бұл оған бүгіле атылған. Әйел шар етіп шалқасынан түскен. Ерлі-зайыпты екеуі бұдан әрірек тұрып, бірімен бірі айғайласып қатты ұрысты.

    Қой өрер сәтте әйел екі- үш кішкентай баласын ертіп үй алдындағы қырға беттеп бара жатты. Үй иесі бұған жақындай беріп, шарбақтың ішіне қарғып түскен. Ұратын болар. Азу тісін ақситып ыр-ыр еткен мұнан үрейі ұшты ма кім білсін. Үй иесі қолындағы қамшысын жерге тастай беріп, аяқ қолы дірілдеп мұны байлаған жіпті шеше алмады.

      Кенет мойнын бұрғызбай қимылдаса-қылғындырып тынысын әбден тарылтып тұрған жіптің босаң ен бастағанын сезген. Атыла жұлқынғаны соншалық -түбі шірік қазық опырылып кеткен. Шарбақтың бір бөлігі жалп етіп құлап, үй иесі қорқыныштан қалтырап –дірілдеп көңге аунап, әлденелерді айтып жер сабалап жатқан шақта алды-артына қарамай тайып отырған.

     Түс әлетінде иесінің үйіне келіп жеткен. Бұрын қойдың шарбағы құрылатын жер бос жатыр. Үйден әрірек жайылып жүретін ақсақ-тоқсақ қозы- қойлар да көрінбейді. Ең бастысы, есік алдында екі иінінен дем алып, түтіні будақтап тұратын сары самаурын да ізім-қайым, жан-жағына жіті көз салып аз-маз іркілген қара төбеттің құлағы үй ішінен әлдекімнің қыстыға жөтелген дыбысын естіген.

     Сол сәт әйнектен төсек үстінде сүйегіне ілініп отырған шалға көзі түсті. Бір басып, екі басып әйнекке жақындаған ол әлден соң жаңағы шалдың өзінің иесі екенін таныған. Сол сәт өз еркінен тыс арс-арс етіп үріп жіберген. Үйден жүгіре шыққан қыз мұны көре сала: «Майлыаяқ, Майлыаяқ келді»,- деп ауылды басына көтерді. Кемпір шалды сүймелеп далаға шығарды.

      Мұны көргенде шал мұң шағып: «Халім осы, Майлыаяғым»,- деген даусы дірілдеп. Мұны сипалай тұрып: «Опыр-ай, қалай жүдеп кеткенсің, ит-ай, қыр соңымнан қалмай қойған соң, сені амалсыз беріп едім». Кемпір шалының сәт санап әлсіреп бара жатқанын сезіп: «Майлыаяғым, сен мені екі рет, бірде маған атылған арланды алқымнан ала кетіп, екіншіде, ала тұмсығы батпайтын ну орманда адасып әлім құрып енді өлдім-ау дегенде көк шолақ ат екеуің аман-есен алып-шығып екі рет ажалдан құтқарған едіңдер.

      Енді міне ... оның не айтып, не қойғанын бұл ұққан жоқ. Әрине, әйтсе де шалдың еті қашқан әлсіз саусақтарының болар-болмас жылуы өн бойына таралып тек иттерге ғана тән мерейін асқақтатқан. Күнде таң ата шалдың терезенің алдында көлденең жатып иесінің әр қимылын үнсіз бақылаумен болатын. Әлдекімдер бетін жауып жатқанын байқады.

     Ауылдан жырақтау зиратта жерленген иесінің басында бұл табан аудармай бірнеше күн болып, ол ауылға қайтатын шығар деп күткен. Көп ұзамай үй ішінен жылаған адамдардың дауыстарын естіді. Оның ойын бөлмеге сырттан кірген әлдекімнің ренішті даусы бөлді:

 - Мен сендерден бұл тағы қандай бейбастық?- деп сұрап тұрмын ғой.

- Қондыбайды жоғалып кеткен иті іздеп келді, мұғалім.

- Шығарыңдар кәне, тез шығарыңдар. Ешкім орындарынан қозғала қоймады. Майлаяқ есікке беттеп бара жатты. Қондыбай соңынан ілескен.

- Кәне, балалар, дем алыңдар,- деген Рахаң өзгелер шешіне бастағанда, Рахаңды төңіректеп қала берген.

- Сен неғып тұрсың селтиіп?

-Мұғалім! – деді,- анау сізді ана иті құрғыр қауып ала ма деп.

-Жатайын деп жатқан балалар ду күлді. Рахаң бір түрлі қолайсызданып:

     - Сен өзі неткен жағымпазсың !. Жат, кәне ,орныңа,- деп жекіп тастады. Қондыбай сол түні көз ілмей шықты. Қайта –қайта далаға шығып, Майлыаяқты еркелетіп, құшақтау мен болған. Шіркін-ай, үйге апамдарға салып берсем ғой. Үйдегілер қандай қуанар еді. Әсіресе Майлыаяқты кішкентай күшік күнінде тауып әкелген Нүрпән қандай қуанар еді.

      Бұл есейгенге дейін Майлыаяққа сол иелік етті ғой. Қазір ол бойжеткен қыз. Қазір олар бұрынғы тұрған жерлерінен көшіп кеткен. Содан ғой Майлыаяқтың таба алмай жүргені. Қанша ойласа да Майлыаяқты ауылына қалай жеткізудің жолын таба алмады. Қалжырап барып көзі ілінген.

      Таң ата-ақ үлкен ауылдың Майлыаяққа бейтаныс тірлігі басталып кетті.. Абыр-сабыр біреулері малдарын өріске айдап бара жатса, енді біреулері қолына ұстаған балаларын жетектеп кеше түнде өзі айнала тұтқасын иіскелеп шыр айналған үйге қарай алып бара жатыр.

       Мұның кіші иесі де мұңлы мойынан құшақтап сәл- пәл еркелеткен соң, солардың соңынан ілескен жол үстінде состиып тұрып қалған мұны көрген бала жетектеген бір әйел көшені басына көтере әңгірлеп бұған тас лақтырды. Бұл да қарап қалмай, әлгі әйелге сояудай азу тісін ақсита «ыр-р» еткен.

       Сол-ақ екен. Жұрт бұған назар аударып әркім әр түрлі сес көрсеткен. Тас, көшеде домалап жатқан бос бөтелкелермен ата бастады. Бұл олардан қашып құтылып, көл жағасына жақын орналасқан құлаған үйдің ішіне зып берген. Осы арадан кіші иесі кіріп кеткен еңселі үйдің есігін бағумен болған. Ақыры, оның қарасы көрінді.

    -Мені күтіп жүрсің бе? Қазір ішке кірген ол әлден соң көнетоз тегешке буы бұрқыраған тамақ құйып әкеліп мұның алдына қойды. Иісі танау жаратын ыстық сорпаны бұл құныға жалады. Бұл оның иесі де білген жоқ еді.

    Майлыаяқ иесінің өзімен ауылдағыдай дала кезіп, тауға шығып асыр салып ойнау түгіл аз да болса бірге болуға мұршасы жоқ екенін байқаған. Тіпті әлдеқалай сытылып шықанның өзінде сол түні иесінің бөлмесінде кездескен үлкен кісі іле артынан іздеп шығып, алдына салып алып кететін.

     Мұнымен қатар ауыл адамдары мұны әлдеқалай көре қалса жындарын көргендей әлдене деп әкіреңдеп кет- кеттің астына алатын. Бұған ауыл иттерін айтақтайтын. Мұның тісі батқан иттер қыңсылап безе қашқанда, олардың көпшілігі бұған жұдырықтарын түйіп, көшеден тас, таяқ іздей бастайтын. Тіпті кейбірі мұны трактормен, машинамен тұра қуатын.

    Мұндайда бұл ашық алаңға шықпай үй-үйдің қора-қораның арасымен зытып құтылатын. Ақыр соңында, бұл жердің өзіне қоныс болмасын сезген ол қырға беттеген. Ертеңгісінде Қондыбай Майлыаяқты көре алмай дал болды.

    Кешке қарай келіп қалар деп үміттенді. Бірақ Майлыаяқ бұл күдер үзбей қанша іздесе де, күтседе, қара көрсетпей кеткен. Бір күні кешке қарай бұл жататын бөлмеге асыға енгген бөлме Рахаң:

   -Қондыбай, сенің итің қара жырада...Осылай қарай шығатын жолдың жиегіне өліп қалыпты. Кеше табынан бөлініп қалған тайшамды іздеп барғанда көрдім. Сенімен қоштасып кетуге келген екен.

   Кім біліпті...- деді мұная тіл қатып. Бөлмее ішін көңілсіздік меңдеді. Балалардың бірі: «Атам жақсы ит жемтігін көрсетпейді деуші еді, рас екен-ау»,- деді ол жанары жасқа толы Қондыбайға күбір етіп.Оның көкірегі қарс айрылып бара жатқандай еді.

 

             Сүлеймен  Баязитов

 

«Прибыль — плохая мера ценности»: 6 мифов экономики от Сета Година
14 августа 2018
GONZO
просмотров: 109
Известный маркетолог борется с заблуждениями о смысле бизнеса
20 гениев, чьи безумные лайфхаки доказали, что на дворе давно уже 3018 год
14 августа 2018
GONZO
просмотров: 153
Задумывались ли вы хоть раз, что будущее уже давно наступило и плотно вошло в нашу обыденную реальность?

Комментарии

Shynar Uaisova
14 Нояб 10:32 # ответить
Кешірім сұрай отырып пікірімді жазайын. Редакциядан өткізу деген болмады ма, әлде жазу стилі осылай ма? Может я не смогла уловить чего то, почему так невнятно все? и ошибок куча
GONZO   →  Shynar Uaisova
14 Нояб 13:31 # ответить
Shynar Uaisova, потому что мы блог платформа. В тексты не вмешиваемся.
Muxit Bayazitov
17 Нояб 11:37 # ответить
Құрметті: Shynar Uaisova қатені дұрыс байқапсыз. Сізге рахмет. Орыс қызы Лена басқан болатын, Өзімнің қөзім ауырып. Емделіп жүр едім. Лена Майлыаяқты қатесімен жіберіпті.

Құрметті: CONZO. Иесін жоқтаған Майлыаяқты алып тастауыңызды сұраймын. Аса құрметпен: Сүлеймен Баязитов.
Оставить комментарий
Оставить комментарий:
Отправить через:
Предпросмотр
modules/comment
window._Comment_blog_3823 = new classes.Comment( '#comment_block_blog_3823', { type: 'blog', node_id: '3823', user: 1, user_id: 0, admin: 0, view_time: null, msg: { empty: 'Комментарий пуст', ask_link: 'Ссылка:', ask_img: 'Ссылка на изображение:' } });