misc/class
lib/jquery_pnotify, lib/moment, lib/lodash, misc/notification, misc/social, site/engine
$._social.__cfg = {"init":[{"service":"basic"},{"fb_app_id":"556076531075995","service":"fb"},{"vk_app_id":"3235940","service":"vk"},{"service":"twi"}],"like":[{"service":"fb"},{"service":"vk"},{"via":"GonzoKZ","channel":"GonzoKZ","hash_tag":"","service":"twi"}],"twi":{"like_count":"vertical"},"fb":{"like_layout":"box_count"},"vk":{"like_type":"vertical","like_fixed":true}}; window._SiteEngine = new classes.SiteEngine( { user_id: 0, controller: 'Blog', action: 'page', content_css_version: '1432482607', social_enabled: 1, custom: []} ); (function($){ var GA_ID = "UA-36321844-1"; function gaTrackPageview() { var gaJsHost = (("https:" == document.location.protocol) ? "https://ssl." : "http://www."); var src = gaJsHost + "google-analytics.com/ga.js"; $.getScript(src, function(data, textStatus) { var tracker = _gat._getTracker(GA_ID); tracker._trackPageview(); }); } $(document).ready(function() { gaTrackPageview(); }); })(jQuery);
Интернет-журнал «Культура и общество»
Войти через:
Лучшие посты
По комментариям
По просмотрам
С нами
Сейчас online
А также 230 гостей
Блоги
5129
5129
с нами с 28 февраля 2016

Күреңбел қасіреті

      Көптен қолыма түспей жүрген «Күреңбел қасіреті» атты кітапты автордың өзінен алып, туындының жазылу тарихынан қанығудың орайы туды. Шығарманың авторы жетпістің желкенін нық ұстаған, ұзақ жылдар ішкі істер басқармасында қызмет етіп, подполковник шенімен құрметті зейнет жасына шыққан Құрманбай Еспенбет ақсақал. Өзінің туып-өскен өңірінің тарихына әбден қанық Құрманбай атамыз, жастайынан ата-әже, ауылдың көнекөз қарияларынан, кеңестік ұжымдастырудың зарын тартқан қасіретті жылдар жайлы оқиғаларды бар ықыласымен тыңдап, қағазға түртіп жүріпті. Сол естелік деректердің негізінде, шынайы оқиғалардың желісімен көркем де әдемі әдеби шығарма дүниеге келген. Кітапта суреттелетін ауыр нәубетті кезең, тұтас қазақ елі душар болған қиын кезеңдердің бірін боямасыз баяндайды.

      Айта кетпеске болмайтын бір жайт, былтыр 28 елдің 780 авторы қатысқан Лондондағы «Еуразия және Орта Азия елдерінің IV ашық кітап фестифалінде» аталған туынды «Үздік әдеби шығарма» аталымы бойынша жүлделі үшінші орынды иеленген. Фестифальдің қазылар алқасы, кітаптың орысша және ағылшынша үлгісі болмағандықтан, үшінші жақтың оқып түсіндіруі бойынша бағалаған көрінеді. Техникалық себептер болмағанда кім біледі, бәлкім қазақ елінің атынан бәйгеге түскен туынды топ жарып қалар ма еді...

      Кітапты оқи отырып, бүгінде сылдыратып «пәлен жылы ұжымдастырудың кесірінен халық ашаршылыққа ұшарады» деген жеңіл сөздердің арғы жағы қаншалықты зілді екендігін түсініп, жүрегіңіз қанжылып, көз алдыңызға кино лентасынан өткізгендей нақты визуалды бейнелер елестейді. Бес бөлімнен тұратын туындының құндылығы – бұ дүниенің қызығын көруге жазбай, сүйегі көмілмей, жоқтаусыз кеткен, жан азабын тартқан бірнеше жүз мыңдаған ата-бабаларымыздың тарқалмаған шерінен сыр шертіп, тұнып тұрған тарихтың суреттелуі. Зұлматты шаққа дейінгі мамыражай өмір мен халықтың көз жасы тиылмаған, қан-қақсатқан кезеңнің екі ортасында автор, қазақи болмысты да жеткізуді ұмытпаған. Адал достықты, мөлдір махаббатты, қазақы дәстүрді, ұлтжандылықты, асыра сілтеушілік пен адамның іштарлығын қаламгер қалтқысыз қағаз бетіне түсірген.

       Кітаптағы оқиғалар Іле мен Жоңғар Алатауының аралығында орналасқан табиғаты тамаша – Күреңбел өлкесінде өрбиді. Бүгінде ол өлке Алматы облысы Кербұлақ ауданының аумағына кіреді.

       Әңгіме басты кейіпкерлер, Асан мен Зебиненің таныстығынан басталады. Асан, әкесі Көбеспай бастаған топпен Алматының базарына мал өткізіп, киім-кешек, мата, өрік-мейіз, қант тағы басқа қажетті заттарды алып қайтқан беттері болатын. Бесүйдің жоғарғы жағындағы бастаудан су ішуге келген Асан, бастау басында шелегіне су толтырып отырған әйелді көреді. Сырттай әйел деп топшылағанының, қыз екенінін байқағанда ажарынан көз алмай, аузы ашылып қалады. Бастаудан сұлу қызды кездестіретіндігі үш ұйықтаса түсіне кірмеген, әншейінде сөзуардың бірі Асан, қызға шатып-бұтып сөйлеп, есі шығып, қара терге түседі. Ақ бәтестей өңі, доғадай иілген қара қастары, күлімсірегендегі бетінде пайда болатын кішкентай шұңқырдың өзі Асанның көзіне оттай басылып, түсініксіз, бірақ тәтті сезімді өткереді. Зебине қазақы ибалығын сақтап, ұяңдық танытқанымен, өзінің Асан дегенде көңілі алып ұшатынды шығарды. Екі жастың арасындағы сезім үлкен махаббатқа ұласып, кедергілер мен қиындықтарға қарамастан Асан мен Зебине қосылады.

       Бақытты өмір енді басталды ма дегенде, қиындықтар бірінен кейін бірі қаумалап, қой үстіне жылан жұмыртқалаған мамыражай өмірдің шырқы бұзылады. Байларды кәмпескелеу науқаны, шолақ белсенділердің озбырлығына ұласып, тыныш заман түрпі тигендей ойрандалып, халықтың көз жасы көл болады.

       Ашығып-ашынған жұрттың біраз бөлігі, «не көрсек те көппен бірге көрейік» деп атамекенін тастап кетуге қимай жатса, біразы шекара асып Қытайға қарай босып жатты. Қытайға өткісі келгендер, соны ұйымдастырып, осы өңірдегі халықтың біраз бөлігін шекара асуға көмектесіп жүрген Кіндікбайға жүгінетін. Автордың айтуынша, Кіндікбай белгілі бір себептерге байланысты есімі өзгертілген, Қаңлы руының Құндақбай атты батыры. Құндақбай қара торы, тығыршықтай, орта бойлыдан биіктеу, қарулы, құралайды көзге атқан мерген, өте айлакер, қырағы, сақ, бір сөзбен айтқанда батыр тұлғалы азамат. Қантөгіспен келген Кеңес үкіметінің әбиүр әкелмейтіндігін білген Құндақбай, Қытайға өтіп кетеді. Сол жақта жүріп, Күреңбелге апиын сатуға келіп-кетіп жүрген дүнгендерден елдің амандығын біліп, сәлемдемелерін жолдап отырады. Қытайға өтуге ниеттілер табылып жатса елге оралып, халықты дін-аман шекарадан өткізіп тұрған. Адаммен тез тіл табыса алатын қасиетінің арқасында, толып жатқан сенімді достары үнемі қасынан табылатын. Құндақбайды тұтқындау Кеңес үкіметінің шекарашыларының арманына айналады. Қаншама айла-шарғы, тұзақ құрып көрсе де, ол бәрінде де сан соқтырып кетіп жүрді.

        Үкіметтің қыса түсуінен Көпесбайдың ұлдары Асан, оның ағасы Хасан мен нағашысы Ералы, Құндақбаймен келісіп, Қытайға өтудің жоспарын құрады. Алайда Қоқысбек дейтін пасықтың құрған жоспарды біліп қоюы тұтас ауылды қырғынға ұшыратады. Бұл қырғыннан да аман қалған Құндақбай Асанның анасы Қарабәйбіше мен ұлы Нұрмұқаш тағы бірнеше адамдармен Қытайға өтіп кетеді. Бұл жолғы Құндақбайдың елге өтуі соңғы рет емес еді. Одан бұрын кеңестік милиция қолынан Асан қаза табады. Жақындарынан айрылған Зебиненің көз жасы тиылмай, тағдыры талай келкекке ұшырайды.

      Кітапта кейіпкерлердің тағдыры жеке-жеке баяндалады. Романды оқу барысында жақсылықтың бумеранг секілді жақсылық болып қайтатынына бірнеше рет көз жеткізуге болады. Осы қырынан алғанда шығарманың тәрбиелік маңызы да зор.

      Халқымыздың басынан өткерген осынау қасіретті жүрекпен сезіндірер кітапты, ұлттық ерік-жігер мен қазақы рухты аспандату үшін әрқайсымыздың оқып шыққанымыз абзал...

Теги:
кітап
3 eвpeйcкиx aнeкдoтa o тoм, кaк нaдo oтнocитьcя к дeньгaм
12 мая 2022
GONZO
просмотров: 13991
Англичане говорят: "Если ты такой умный, покажи мне свои деньги". Скрытый сарказм подразумевает, что не всегда интеллект приносит материальные плоды. Можно быть человеком умным и образованным, но жить от зарплаты до зарплаты.   А у евреев своя мудрость:   Если уронишь золото и книгу, подними сперва книгу.   Почему? Потому, что деньги могут быть украдены, могут обесцениться или вложены в пирамиду или долгострой. А знания и опыт всегда с тобой, с их помощью ты всегда сможешь заработать еще.   Но заработать - это половина дела. Нужно еще уметь контролировать свои траты, сберегать деньги и преумножать их.   Чем русский подход к деньгам отличается от еврейского? Наши люди могут потратить все, до копейки, любят пускать пыль в глаза, хотели бы получать больше, но презирают тех, кто живет на нетрудовые доходы. Считается, что в нашей стране копить деньги - это утопия. Либо их "сожрет" инфляция, либо отберет государство.   Евреи же наслаждаются своими накоплениями. И чем их больше, тем сильнее, могущественнее личность.   Три стадии бедности у евреев:   1. Нет денег.   2. Совсем нет денег.   3. Придется менять доллары.   Наш народ во многом живет и надеется "на авось". Что попадется хорошая жена, что на работе заметят и станут платить больше. Евреи не признают иллюзии и стараются многое спрогнозировать и запланировать. Они не позволяют детям валять дурака и лениться, выбирают им достойные профессии и программируют на будущий успех.   У евреев, действительно, есть чему поучиться.   Они легко генерируют идеи, стараются придумать варианты, как заработать деньги. Людей с таким мышлением в России называют нелицеприятными словами, самое меньше из которых "спекулянт" и "барыга".     Наши люди любят говорить: "Как нам платят, так мы и работаем". В этой фразе - усталая смиренность. Но специалисту, который не горит своим делом, которым сложно управлять, потому что он обижен на жизнь, никто платить хорошо не будет.   Евреи умеют видеть преимущества даже там, где их быть не может:   Еврейский мальчик говорит своему деду: - Дедушка, у меня только что на улице отобрали все деньги! - Ничего, внучек. Они вернут в семь раз больше! - Почему? - Сейчас они это отметят. Затем затеют пьяную драку. Набьют друг другу морды, повыбивают зубы... Ну а потом придут их вставлять ко мне.   Жен стараются выбирать таких, чтобы их имущество не разбазарили. А женщины, в свою очередь, весьма требовательны к мужчинам. За непризнанного гения или свободного художника никто не пойдет замуж. Зачем по своей воле обрекать себя на нищету?   Еврейки говорят: "Мужчина без денег - это подруга". Вы никогда не услышите из их уст фразу про рай в шалаше. Рай - это Мальдивы и Бали, но не конструкция из веток и палок.     Ну и еще немного юмора о том, что мыслить нужно уметь нестандартно:   - Изя, представляешь, я в выходные предложил директору парка отдыха идею одну. Естественно, не просто так, а за 10% от прибыли. Суть такая: посетитель парка должен сделать фото в комнате кривых зеркал и выложить его на сайт парка отдыха. Тот, кто наберёт наибольшее количество лайков, получит два билета на концерт Киркорова. - И каков, Абрам, результат? - Количество посетителей парка втрое превысило обычное! Денег срубил прилично! И никаких затрат! - Хм... Ну два билета на концерт Киркорова прилично стоят! - А кто тебе сказал, что я их покупал? Я их взял с Киркорова за рекламу концерта.       По материалам - Мадам Хельга Источник
Жecткиe и беcкoмпpoмиccныe цитaты Фaзиля Иcкaндepa
12 мая 2022
GONZO
просмотров: 12823
Они нaучaт paзбиpaтьcя в людяx